Czas pokoju

Serbskie kościoły prawosławne w Kosowie są nie tylko skarbem serbskiej kultury, świadectwem jej zakorzenienia w tej ziemi, lecz także skarbem chrześcijaństwa, arcydziełami dawnego budownictwa kościelnego. Są one również cennym świadectwem ludzkiej twórczości; wiele z nich liczy sobie setki lat.

W Kosowie obecnie władzę sprawuje ta sama Wyzwoleńcza Armia Kosowa, którą sam amerykański Departament Stanu uznawał dawniej za grupę terrorystyczną. WAK sprawuje władzę pod ochroną wojsk NATO.  W Orahovacu holenderskie oddziały NATO w służbie ONZ usunęły zapory z kolczastego drutu wokół serbskiego getta; teraz albańscy terroryści mogą tam wjeżdżać i atakować Serbów do woli. WAK zmusiła do ucieczki z Kosowa setki tysięcy Serbów, Romów („Cyganów”), muzułmanów pochodzenia słowiańskiego, etnicznych Turków i Chorwatów, Żydów, a także etnicznych Albańczyków, którzy zachowali lojalność wobec Jugosławii.  Siły WAK systematycznie niszczyły i nadal niszczą serbskie kościoły prawosławne, klasztory i cmentarze.

Ponad 75 kościołów zostało poważnie uszkodzonych lub pozostały z nich tylko gruzy. Te zabytki przetrwały setki lat pod rządami Imperium Osmańskiego, panowanie Austriaków, później włoskich faszystów i wreszcie rządy nazistów niemieckich i albańskich. Zagładę przyniosło im dopiero sześć miesięcy rządów NATO. Dla niektórych ludzi te kościoły i klasztory były skarbem ich wiary. Dla wszystkich były poruszającym serce skarbem spuścizny kulturalnej ludzkości. Ponieważ były one jednak także kulturalnym natchnieniem dla wszystkich ludzi narodowości serbskiej, ponieaż są świadectwem starodawnych więzi łączących Serbów z tą ziemią - dla kościołów tych nie było już miejsca.  Nie było miejsca na nic, do czego ludzie byli przywiązani. NATO tworzy Kosowo od nowa. Trzeba się pozbyć wszystkich, którzy nie są po stronie WAK; zrównać z ziemią ślady ich życia tutaj. Miejsce trzeba natomiast zrobić dla rządów gangsterów i dla amerykańskiej bazy wojskowej, która swymi ogromnymi rozmiarami przywodzi na pamięć wojnę w Wietnamie.

Podpis: Katedra Świętej Trójcy w Djakovicy została zniszczona w czasie II wojny światowej; odbudowano ją w 1998 roku, kładąc cenne mozaiki. Po wkroczeniu sił NATO kościół został zdemolowany i podpalony. Mozaiki roztrzaskano na kawałki. Wkrótce potem (24-25 lipca) katedra została wysadzona w powietrze. Albańskie secesjonistyczne władze w Djakovicy świętowały to następnie przez całą noc.

„Wszystkie te akty barbarzyństwa, dokonywane przez albańskich ekstremistów, miały miejsce w obecności ONZ  i międzynarodowych sił pokojowych (KFOR), i to nie podczas wojny, lecz w czasach pokoju. Serbski Kościół prawosławny, jego historyczne i religijne dziedzictwo wystawione są na systematyczne zniszczenie i zagładę,  i to w obecności najpotężniejszej armii świata, w samym sercu Europy. 

Plądrujące i podkładające ogień bandy kosowskich Albańczyków bezlitośnie niszczą zabytki o światowej sławie, które przetrwały stulecia burzliwej historii.  Prowadząc tak systematyczną kampanię przeciwko chrześcijaństwu, cywilizacji i światowej kulturze, ekstremiści albańscy w Kosowie dowodzą, że ich prawdziwym celem jest wyczyszczone etnicznie Kosowo - bez Serbów i ich chrześcijańskich  zabytków.”

Patriarcha Pavle, Serbski Kościół Prawosławny

Poniżej zamieszczamy częściową listę kościołów i klasztorów, zniszczonych przez zorganizowanych abańskich faszystów pod opieką NATO - wszystko w ciągu ostatnich 6 miesięcy.  Chcemy podkreślić, że podczas bombardowania Jugosławii  przywódcy NATO utrzymywali, że rząd serbski i wielu zwykłych Serbów kierowało się nienawiścią do muzułmanów.  Tymczasem nie ma dowodów na to, aby choć jeden meczet został celowo uszkodzony przez wojska jugosłowiańskie.

1. Średniowieczny Monastyr Świętej Trójcy (w kościele znajdowały się freski) w pobliżu Musutiste (Suva Reka), z XIV wieku - splądrowany, podpalony i kompletnie zniszczony przy użyciu materiałów wybuchowych.

2.  Średniowieczny kościół Zaśnięcia Matki Bożej (freski), zbudowany w 1315 r. w Musutiste, spalony i następnie zburzony.

3. Średniowieczny monastyr  św. Marka w pobliżu Korisy, niedaleko Prizren, zbudowany w 1467 r., splądrowany, podpalony i całkowicie zniszczony przy użyciu materiałów wybuchowych.

Podpis: Monastyr Św. Trójcy w pobliżu Musutiste, zbudowany w XIV wieku. Został splądrowany, podpalony i wkrótce potem (lipiec 1999) całkowicie wysadzony w powietrze.

4. Średniowieczny Monastyr św. Archanioła z XIV wieku (freski) we wsi Binac w pobliżu Vitiny - splądrowany i podpalony.

5. Średniowieczny monastyr  św. Joanniciusa z Devic, pochodzący z XV wieku  (freski) w pobliżu Srbicy - zdemolowany i obrabowany.

6. Monastyr Zaśnięcia - św. Urosa (z XIV wieku, odrestaurowany w 1996 r.), Gornja Nerodimlja, wysadzony w powietrze za pomocą miny i zrównany z ziemią.

7. Monastyr św. Archanioła z XIV wieku (freski), odbudowany w XVII wieku w Gornja Nerodimlja, podpalony i zniszczony wybuchem miny, a następnie zrównany z ziemią. Zniszczono również cmentarz; sosnę pochodzącą z XIV wieku zrąbano i spalono.

8. Kościół św. Mikołaja  (stary kościół, odrestaurowany w 1983 r.), Donje Nerodimlje. Zdemolowany, podpalony i wysadzony w powietrze wybuchem miny.

9. Kościół św. Stefana  (z XIV wieku, odrestaurowany w 1996 r.), położony przy cmentarzu w Donje Nerodimlje. Zdemolowany, podpalony i wysadzony w powietrze wybuchem miny.

10. Kościół pod wezwaniem Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Dolac niedaleko Kliny, zbudowany w 1620 roku (freski). Kościół został  spalony, zdemolowano Św. Tron; następnie kościół zaminowano i zburzono.

11. Kościół św. Mikołaja w wsi Slovinje, niedaleko Lipljan. Został zbudowany w XVI wieku, odrestaurowany w XIX wieku, obecnie całkowicie zniszczony przy użyciu ładunków wybuchowych.

Podpis: Kościół Najświętszej Marii Panny w Musutiste blisko Suva Reka). Zbudowana w 1315 roku świątynia była prawdziwą perłą średniowiecznej sztuki serbsko-bizantyjskiej.

12. Kościół pod wezwaniem św. Apostołów Piotra i Pawła w Suva Reka, w Belo Polje (w pobliżu  Pec). zbudowany w 1938 roku - zdemolowany i następnie zrównany z ziemią przy użyciu materiałów wybuchowych.

13. Kościół pod wezwaniem św. Trójcy we wsi Petric, zbudowany w 1893 r., , zniszczony ateriałami wybuchowymi.

14. Kościół Ofiarowania Najświętszej Marii Panny, zbudowany w XVI wieku w Belo Polje w pobliżu Pecu.  Został zdemolowany i spalony.

15. Katedra św. Urosa w Urosevac, zbudowana w 1933 roku. Zdemolowana, wnętrze wypalone.

16. Kościół św. Eliasza Proroka w Vucitrn, zbudowany w 1834 roku. Zdemolowany i częściowo spalony.

17. Kościół św. Jana Chrzciciela w Samodrezie w pobliżu Vucitrn. Stary kościół, który został podpalony i następnie zburzony.

18. Kościół pod wezwaniem św. Parasceva (św. Mikołaja) w Drsniku w pobliżu Pecu, pochodzący z XVI wieku (freski). Zniszczony, wnętrze wypalone.

19. Kościół pod wezwaniem Przenajświętszej Matki Bożej w wiosce Naklo w pobliżu Pecu, zbudowany w 1985 roku. Zniszczony i spalony.

20. Kościół św. Trójcy we wsi Velika Reka w pobliżu Vucitrn, zbudowany w 1997 r. Zdemolowany, podpalony i niemal całkowicie zniszczony.

21. Kościół Św. Apostołów we wsi Petrovce w pobliżu Kosowskiej Kamenicy - zdemolowany i podpalony.

Podpis: Kościół św. Eliasza w Smac koło Prizrenu, zbudowany  w 1996 r. Został uszkodzony przy użyciu materiałów wybuchowych, a następnie zdemolowany w lipcu 1999 r.

22. Kościół Przenajświętszej Matki Bożej we wsi Podgorce koło Vitiny. Zdemolowany i spalony.

23. Kościół św. Jana Chrzciciela , zbudowany w 1996 r. w Peckiej Bani w pobliżu Pecu. Zdemolowany, wnętrze wypalone.

24. Kościół Przenajświętszej Matki Bożej w Djurakovacu koło Pecu, zbudowany w 1997 r., zniszczony.

25. Katedra Św. Trójcy, zbuydowana w Djakovicy w 1998 r. Zdemolowana, wnętrze podpalone, zniszczona bezcenna mozaika nad wejściem, wreszcie kompeltnie zburzony przy użyciu materiałów wybuchowych (24-25 lipca 1999 roku).

26. Kościół św. Mikołaja we wsi Osojane w pobliżu Pecu - zniszczony.

27. Kościół św. Eliasza proroka w Bistrazinie pomiędzy Prizrenem a Djakovicą, odbudowany na starych fundamentach w 1941 roku, podczas II wojny światowej zrujnowany przez albańskich faszystów. Następnie odrestaurowany po raz drugi w 1988 roku; obecnie kompletnie zniszczony.

28. Kościół pod wezwaniem św. Demetriusa, odbudowany na średniowiecznych fundamentach w 1937 roku - dzisiaj całkowicie zrównany z ziemią.

29. Kościół św. Eliasza  w wiosce Zebra w pobliżu Gnjilane, zbudowany w 1931 roku. Kościół został zniszczony, podpalono również  dwa budynki kościelne; zapadł się dach.Zniszczono też krzyże i nagrobki na cmentarzu.

30. Kościół Świętych Męczenników w Novake - Prizren, (stary, odbudowany w 1991 r.), zdemolowany i podpalony, nagrobki wokół kościoła zrujnowane.

31. Kościół parafialny w Kruszewie koło Pecu (stary, odbudowany) - po włamaniu, częściowo spalony.

32. Monastyr Św. Uzdrowicieli Kosmy i Damiana w Zociste z XIV wieku (freski) - splądrowany i zniszczony, budynek mieszkalny w znacznej części spalony.

Podpis: Monastyr św. Marka w Korisie (blisko Prizrenu). Zbudowany w 1467 r. Zdewastowany, a następnie kompletnie zniszczony przy pomocy materiałów wybuchowych w lipcu 1999. Teren klasztoru jest nadal niedostępny. Dla przypomnienia: Korisa była miastem,  obok których NATO zbombardowało liczny konwój albańskich uchodźców usiłujących wrócić do domów. Było to w połowie maja ub.r.

33. Kościół parafialny pod wezwaniem św. Jana w Grmovie koło Vitiny. Najpierw podpalony, potem kompletnie zniszczony przy pomocy materiałów wybuchowych (25 lipca 1999).

34. Kościół św. Mikołaja w Kijevie niedaleko Kliny, zbudowany w XIV wieku (freski). Zrównany z ziemią, zrujnowane są też krzyże i nagrobki na sąsiednim cmentarzu.

35. Kościół św. Marka Ewangelisty  (na fundamentach starego kościoła Ofiarowania Najświętszej Marii Panny) w Klinie-Metochii, zniszczony przy użyciu materiałów wybuchowych.

36. Kościół św. Mikołaja we wsi Ljubizda koło Prizrenu, zbudowany w XIV wieku, splądrowany i zniszczony; podpalono też ośrodek parafialny.

37. W tej samej wsi Ljubizda kościół św. Eliasza Proroka (XVI-XVII wiek), odbudowany przy cmentarzu na starych fundamentach.Został splądrowany i zdemolowany, wnętrze podpalono, zaminowano budynek, zniszczono sąsiedni cmentarz.

38. Kościół św. Petki we wsi Dobrcane między Gnjilane a Kamenicą - wypalony, zapadł się dach.

39. Katedra Chrystusa Zbawiciela w Prisztinie (nowa). Terroryści najpierw usiłowali ją podpalić, potem w dniu 1 sierpnia 1999 w czterech miejscach rozmieszczono ładunki wybuchowe; dwa z nich eksplodowały, a dwa - nie.

40. Kościół św. Eliasza (nowy, z 1994 roku) we wsi Smac blisko Prizrenu. Podpalony, zdemolowany, wnętrze zaminowano, ale nie wszystkie ładunki wybuchły.

41. Kościół św. Bazylego Wielkiego (XIX wiek) w Gornej Srbicy, niedaleko Prizrenu - spalony i zburzony.

42. Kościół św. Petki (zbudowany niedawno) we wsi Zaskok koło Urosevaca - wysadzony w powietrze, potem wyburzony.

43. Kościół św. Mikołaja (stary, zrekonstruowany w 1985 roku) we wsi Gatnje koło Urosevaca. Zdemolowany i wysadzony w powietrze.

Podpis: Kościół pod wezwaniem Ofiarowania Najświętszxej Marii Panny w Dolacu. Zbudowany w 1620 r. Zdewastowany i podpalony w lipcu 1999. Ołtarz został roztrzaskany. Pod koniec sierpnia 1999 kościół był  już kompletnie zniszczony.

44. Kościół Przenajświętszej Matki Bożej (stary, zrekonstruowany) w Gornje Nerodimlje - zdewastowany i zburzony.

45. Zbudowany w ramach rekonstrukcji starego Kościoła pod wezwaniem  św. Eliasza  kościół pod wezwaniem św. Eliasza w wiosce Nekodim blisko Urosevaca  - zdemolowany i podpalony.

46. Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła w Talinovacu koło Urosevaca, niedawno zbudowany. Zdewastowany, wnętrze podpalone, cmentarz  otaczający kościół  - zrujnowany.

47. Kościół Św. Trójcy we wsi Babljak koło Urosevaca. Zdemolowany, wnętrze podpalono. 

48. Kościół Narodzenia Matki Bożej, wieś Softovic  koło Urosevaca. Zdemolowany i spalony.

49. Kościół parafialny, Novi Kaczanik - los nieznany.

50. Kościół pod wezwaniem Opieki Przenajświętszej Matki Bożej (stary, odbudowany) we wsi Korisa blisko Prizrenu - zrównany z ziemią, fundamenty dawnego kościoła  i cmentarz - zniszczone.

51. Kościół św. Jeremiego w Grebniku został zbudowany w 1920 roku na fundamentach starego kościoła.  Dookoła kościoła znajdowało się kilka kilkusetletnich dębów, oraz stary cmentarz. Kościół zrównano z ziemią, a cały teren został wyrównany spychaczem.

52. Kościół, zbudowany w 1969 r. w wiosce Kos. Połamano kamienne krzyże i nagrobki na starym cmentarzu, roztrzaskano kościelne drzwi, zdemolowano wnętrze.

53. Kościół pod wezwaniem św. Trójcy w Zitinje. Zbudowany w 1980 roku na fundamentach starego kościoła.  Podczas budowy odkryto stary, uszkodzony napis w ruinach starego kościoła i wmurowano go do nowego. Budynek jest uszkodzony.

54. Kościół św. Petki był starym, odrestaurowanym obiektem sakralnym, położonym w sąsiedztwie serbskiej wsi Klokot. Był wspominany w kronikach poczynając od 1381 roku. Wnętrze kościoła zostało wypalone, a 27 lipca budynek wysadzono w powietrze.

55. Kościół św. Łazarza w pobliżu rzeki Belicnica we wsi Bylica. Zbudowany w XIV wieku.  Był to jednonawowy, sklepiony kościół. Obok kościoła znajduje się i stary, i nowy cmentarz. Kościół został obrabowany i spalony.

56.  Kościół św. Proroka Eliasza w Pomazatinie, wzniesiony w 1937 roku. Był zburzony w 1941, ale odbudowano go w 1964 r. W latach 1982-85 zdewastowano okna i drzwi.  Od czasu przybycia sił NATO  spalono dach i wnętrze przybytku, fragmenty budynku zrujnowano przy użyciu min.

57. XIV-wieczny kościółek  św. Jerzego w Rudniku został odbudowany w XVI wieku. Z tego samego okresu pochodziły freski.  Kościół zniszczono przy użyciu materiałów wybuchowych.

58. Kościół św. Trójcy w Donja Ratisa koło Decani był stary, przeszedł remont w 1935 roku.  Albańscy faszyści zburzyli go w 1941, ale w 1992 został odrestaurowany. W latach 1996-98 dokonano na niego siedmiu zamachów. Po  wkroczeniu wojsk NATO kościół spalono i kompletnie wyburzono za pomocą materiałów wybuchowych.

59. Kościół św. Apostoła Łukasza zbudowano w Vitomirci w 1912 roku. Został wzniesiony z marmuru, z jedną kopułą. Dziś kościół stoi zdewastowany i wypalony od środka.

60. Kościół św. Eliasza w Podujevie. Zbudowany w 1930 roku. Podczas II wojny światowej albańscy faszyści zburzyli kopułę i zbezcześcili świątynię. Prace przy jej restauracji zostały zakończone w 1971 roku. Dziś jest zdewastowana i wypalona od wewnątrz.

61. Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła w wiosce Gornja Pakastica. Fundamenty datowane są na XIV wiek. Nowy kościół, zbudowany w 1925 roku na tych starych fundamentach, został zdewastowany i częściowo spalony.

Podpis: Parafialny kościół Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Bijelo Polje (koło Pecu). Zbudowany w XVI wieku, w XIX wieku odbudowany. W końcu czerwca 1999 r. splądrowany i podpalony.

62. Na fundamentach starego kościoła przy obecnym serbskim cmentarzu w Kosovskiej Mitrovicy zbudowano  kaplicę. Krzyże i nagrobki koło niej  zostały zdewastowane.

63. Kościół św. Apostołów Piotra i Pawa. W latach 1943-44 kościół ten służył jako więzienie , w którym decyzją faszystowskiego reżimu albańskiego przetrzymywano Serbów przed wysłaniem ich do obozów pracy w Albanii i we Włoszech. Spalony i zbezczeszczony.

64. Kościół św. Mikołaja w Prizrenie, przekazany przez króla Dusana w roku 1348 klasztorowi Św. Archanioła. W kościele odbywały się nabożeństwa do roku 1795, kiedy to złupił go Mahmud-pasza Busatlija. W 1857 r. kościół odremontowano. W kościele tym przechowywano ikony - najstarsze z połowy XIV wieku. W przybytku rozmieszczono 20 ładunków wybuchowych. Wybuchło tylko pięć, wyrządzając poważne szkody.

65. Kościół św, Zbawiciela w Dvirani u stóp góry Rusnicy;  w jego posiadaniu znajdowała się m.in. ikona z 1603 roku. Został zaminowany i zniszczony.

66. Kościół św. Eliasza we wsi Lokvice u stóp góry Cvilena. Został on zbudowany w 1866 r. na fundamentach starszego kościoła. Mieści się w nim zbiór XVIII-wiecznych ikon.  O zabytku tym istnieją wzmianki w piśmiennictwie poczynając od XIII wieku. Został wysadzony w powietrze.

67. Kościół Św. Knezia Lazara przy serbskim cmentarzu w Piskote, niedaleko Djakovicy.  Ten kościół o jednej kopule został zbudowany w latach 1991-1994 według projektu architekta Ljubisy Folica. Jest częściowo zburzony. Dom parafialny spalono.

68. Kościół św. Petki stał niegdyś w Binac. Nowy kościół został wzniesiony w 1973 roku na fundamentach starego. Terrorystyczna WAK zniszczyła ten obiekt za pomocą środków wybuchowych.

69. Kościół św. Petki w Gojbulja, u stóp góry Kopaonik. Nowy kościół wzniesiono w sierpniu 1986 przy wiejskim cmentarzyku, na pozostałościach starych murów, wysokich na 1-2 metrów. Dodano również łuk nad zachodnim wejściem. Stare mury noszą ślady pozostałości po freskach.  Są tam również pozostałości po starym serbskim cmentarzu z pierwszej połowy XVIII wieku. Wszystko zostało sprofanowane.

70. Kościół św. Mikołaja w Stimlje, u stóp góry Crnoljeva. Zbezczeszczony.

71. Kościół św. Archanioła, położony na wzgrzu nad Stimlje.  Został on zbudowany w latach 1920-1922 na fundamentach innego, starego kościoła. Całkowicie odrestaurowany w 1977 roku, dzisiaj stoi zbezczeszczony.

72. Kościół św. Zbawiciela  w Meciceva Mahala o stóp góry Ikona. Splądrowany i spalony.

73. Kościół św. Petki, położony na zachód od wioski Musutiste. Splądrowany i spalony.

74. Kościół św. Archanioła w Musutiste. Podpalony i częściowo zniszczony.

Kościół parafialny pod wezwaniem Apostołów Piotra i Pawła w Suva Reka. Zbudowany w 1938 r. Zdewastowany, później kompletnie zburzony przy pomocy materiałów wybuchowych w lipcu 1999 r.